IPET a nowa podstawa programowa – co zmienia się od 1 września 2026 r.?

Wraz z wejściem w życie nowej podstawy programowej wielu nauczycieli, pedagogów i dyrektorów zaczęło zadawać sobie pytanie, czy od września 2026 roku konieczne będzie opracowanie nowych Indywidualnych Programów Edukacyjno-Terapeutycznych dla wszystkich uczniów objętych kształceniem specjalnym. Odpowiedź nie jest jednoznaczna, ponieważ zależy od sytuacji konkretnego ucznia oraz od tego, czy zmiany dotyczą realizowanego przez niego etapu edukacyjnego.

Przede wszystkim warto pamiętać, że IPET nie jest dokumentem, który aktualizuje się wyłącznie dlatego, że zmieniły się przepisy. Jego zadaniem jest zaplanowanie wsparcia odpowiadającego rzeczywistym potrzebom ucznia. Dlatego każda analiza powinna rozpoczynać się od pytania, czy obowiązujący program nadal właściwie odpowiada aktualnemu funkcjonowaniu dziecka, a nie od zastanawiania się, które rubryki należy przepisać.

Nie ma obowiązku przygotowania nowych IPET-ów dla wszystkich

Obowiązujące przepisy nie nakazują szkołom sporządzenia nowych IPET-ów dla wszystkich uczniów wyłącznie z powodu wejścia w życie nowej podstawy programowej. Oznacza to, że rozpoczęcie roku szkolnego 2026/2027 nie wiąże się z koniecznością tworzenia całej dokumentacji od początku. Najważniejsza jest analiza aktualnej sytuacji ucznia i ocena, czy dotychczasowy program nadal spełnia swoje zadanie.

W jakich sytuacjach należy opracować nowy IPET?

Nowy program trzeba przygotować przede wszystkim wtedy, gdy powstaje taki obowiązek wynikający z przepisów dotyczących organizacji kształcenia specjalnego. Dotyczy to między innymi uczniów rozpoczynających nowy etap edukacyjny.

Od roku szkolnego 2026/2027 nowa podstawa programowa dla uczniów z lekką niepełnosprawnością intelektualną zaczyna obowiązywać w klasach I oraz IV szkoły podstawowej. Są to jednocześnie klasy rozpoczynające kolejne etapy edukacyjne, dlatego zespół nauczycieli i specjalistów i tak opracowuje nowy IPET.

Nowy program przygotowuje się również wtedy, gdy:

uczeń otrzyma nowe orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego,

zmieni szkołę,

zakończy się okres obowiązywania dotychczasowego IPET.

W takich przypadkach program powinien uwzględniać zarówno aktualne orzeczenie, wnioski z WOPFU, jak i wymagania wynikające z obowiązującej podstawy programowej.

Kiedy wystarczy zmodyfikować IPET?

Nie każda zmiana wymaga opracowania nowego dokumentu. Jeżeli IPET nadal obowiązuje, ale zmieniły się potrzeby ucznia, zakres udzielanego wsparcia, cele terapeutyczne lub edukacyjne albo stosowane metody przestały przynosić oczekiwane efekty, właściwym rozwiązaniem będzie jego modyfikacja.

W roku szkolnym 2026/2027 uczniowie z lekką niepełnosprawnością intelektualną uczęszczający do klas II, III oraz V–VIII nadal realizują dotychczasową podstawę programową. Samo wejście w życie nowych przepisów nie oznacza więc konieczności zmian w ich IPET-ach. O ewentualnej modyfikacji powinny decydować przede wszystkim wnioski wynikające z aktualnej WOPFU.

Dokonując zmian, zespół powinien jasno określić:

które zapisy programu zostały zmienione,

od kiedy obowiązuje modyfikacja,

jakie wnioski z wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania ucznia uzasadniają wprowadzenie zmian.

Uczniowie z umiarkowaną i znaczną niepełnosprawnością intelektualną

Inaczej wygląda sytuacja uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym. Od 1 września 2026 roku nowa podstawa programowa zaczyna obowiązywać jednocześnie we wszystkich klasach szkoły podstawowej. Także nowy ramowy plan nauczania obejmuje od razu cały etap edukacyjny.

Choć przepisy nie nakazują automatycznego opracowania nowych IPET-ów dla wszystkich tych uczniów, każdy obowiązujący program powinien zostać bardzo dokładnie przeanalizowany. W wielu przypadkach konieczna będzie jego istotna modyfikacja, ponieważ nowe wymagania większy nacisk kładą na rozwijanie samodzielności, funkcjonalności oraz kompetencji potrzebnych w codziennym życiu.

Podczas przeglądu warto odpowiedzieć sobie między innymi na następujące pytania:

Czy cele zapisane w IPET nadal odpowiadają aktualnemu funkcjonowaniu ucznia?

Czy zastosowane metody pracy przynoszą oczekiwane rezultaty?

Czy zakres wsparcia jest adekwatny do obecnych potrzeb?

Czy program uwzględnia wymagania nowej podstawy programowej tam, gdzie ma ona zastosowanie?

Czy zaplanowane działania zwiększają samodzielność i aktywne uczestnictwo ucznia w życiu szkoły?

Jeżeli odpowiedź na którekolwiek z tych pytań jest negatywna, oznacza to konieczność wprowadzenia zmian do programu.

Co warto uwzględnić podczas tworzenia lub modyfikowania IPET?

Przy opracowywaniu nowego programu albo jego aktualizacji szczególną uwagę warto zwrócić na:

rozwijanie kompetencji językowych, matematycznych, cyfrowych i ruchowych,

wzmacnianie kompetencji społecznych, poznawczych oraz osobistych,

budowanie sprawczości ucznia i jego udziału w podejmowaniu decyzji dotyczących własnej edukacji,

właściwe dostosowanie wymagań edukacyjnych do możliwości ucznia,

zapewnienie udziału w nowych formach pracy przewidzianych przez podstawę programową, takich jak projekty edukacyjne czy działania rozwijające doświadczenia praktyczne.

Dobra organizacja pracy zespołu

Przed rozpoczęciem nowego roku szkolnego warto zaplanować spotkanie zespołu odpowiedzialnego za opracowanie IPET-ów. Wspólna analiza pozwoli określić, które programy wymagają jedynie niewielkich zmian, które powinny zostać gruntownie zmodyfikowane, a w których przypadkach konieczne będzie opracowanie nowego dokumentu. Takie rozwiązanie pozwala uporządkować pracę zespołu i uniknąć niepotrzebnego przepisywania dokumentacji.