Komunikacja z dzieckiem w spektrum autyzmu

PROGRAM KURSU SZKOLENIOWEGO „Komunikacja z dzieckiem w spektrum autyzmu" Jak mówić, żeby dziecko z ASD naprawdę usłyszało i zrozumiało

 Wymiar: 20 godzin dydaktycznych 

ADRESACI KURSU

Nauczyciele szkół ogólnodostępnych i integracyjnych, pedagodzy specjalni, psycholodzy szkolni, terapeuci zajęciowi, asystenci ucznia z niepełnosprawnością (AUN), wychowawcy świetlic i ognisk wychowawczych.

CEL GŁÓWNY

Kurs wyposaża uczestników w konkretną, praktyczną wiedzę i narzędzia dotyczące specyfiki komunikowania się z dziećmi i młodzieżą w spektrum autyzmu. Szczególny nacisk położony jest na zjawisko literalnego rozumienia języka, zawieszania się dziecka na wybranym słowie lub frazie (perseweracja werbalna), wieloznaczności i metafor jako barier komunikacyjnych oraz na strategie budowania komunikatu jednoznacznego i przetwarzalnego dla dziecka z ASD.

EFEKTY KSZTAŁCENIA

Po ukończeniu kursu uczestnik:

W zakresie wiedzy: — opisuje neurobiologiczne podstawy przetwarzania języka w ASD — wyjaśnia mechanizm dosłownego rozumienia komunikatów przez dziecko z ASD — charakteryzuje zjawisko perseveracji werbalnej i echolalii jako narzędzi komunikacyjnych — omawia rolę wieloznaczności, metafor i idiomów jako barier językowych

W zakresie umiejętności: — konstruuje jednoznaczne, zrozumiałe komunikaty werbalne dla dziecka z ASD — rozpoznaje sytuacje przeciążenia informacyjnego i dobiera odpowiednią reakcję — stosuje techniki wizualizacji i wspomagania komunikacji (AAC) w praktyce szkolnej — prowadzi dialog z dzieckiem, które utknęło na konkretnym słowie lub temacie — adaptuje polecenia i instrukcje do indywidualnych potrzeb ucznia z ASD

W zakresie kompetencji społecznych: — świadomie modyfikuje własny styl komunikacyjny w pracy z uczniem ze spektrum — współpracuje z rodzicami i specjalistami w zakresie spójności komunikatów — refleksyjnie ocenia i doskonali własny warsztat językowy w kontekście ASD

KURS W FORMACIE PDF + FORMAT PREZENTACJI MULIMEDIALNEJ

Stworzyliśmy dla Ciebie kompletny program edukacyjny w postaci plików PDF ORAZ PREZENTACJI MULITMEDIALNEJ, które umożliwiają naukę w dogodnym dla Ciebie tempie i miejscu. 

PROGRAM SZCZEGÓŁOWY

MODUŁ 1 — Mózg w spektrum — jak dziecko z ASD przetwarza język (2 godz.)

Neurobiologiczne podstawy przetwarzania języka w ASD — teoria słabej centralnej koherencji, deficyty teorii umysłu a rozumienie intencji komunikacyjnych. Hiperleksja a rozumienie — dlaczego dziecko czyta płynnie, ale nie rozumie tekstu. Przetwarzanie sekwencyjne vs. całościowe — jak mózg z ASD „zbiera" zdanie. Przeciążenie informacyjne — kiedy zbyt dużo słów blokuje przetwarzanie. Analiza transkrypcji dialogów nauczyciel–dziecko z ASD.

MODUŁ 2 — Literalność jako zasada — nie błąd, nie upór (2 godz.)

Dosłowność w ASD — definicja, spektrum nasilenia, przykłady kliniczne i szkolne. Idiomy, przysłowia, metafory i kolokwializmy jako pułapki komunikacyjne: „weź się w garść", „za chwilę", „masz otwarte uszy?". Humor, ironia i sarkazm — dlaczego „świetnie się spisałeś" może zostać odebrane dosłownie. Pytania retoryczne i polecenia w formie pytań: „Możesz zamknąć okno?" jako prośba, nie pytanie. Ćwiczenia: przepisywanie poleceń szkolnych z języka idiomatycznego na język dosłowny.

MODUŁ 3 — Zawieszanie się na słowie —perseweracja werbalna i jej znaczenie (2 godz.)

Perseweracja werbalna — definicja, rodzaje (tematyczna, leksykalna, fonetyczna), mechanizm neuropsychologiczny. Echolalia natychmiastowa i odroczona jako forma komunikacji — jak ją odczytywać. Dziecko, które „zawiesiło się" na słowie: czy przetwarza, odmawia, reguluje emocje czy komunikuje potrzebę? Strategie wychodzenia z pętli werbalnej: przekierowanie, zmiana modalności, technika „kotwicy" komunikacyjnej. Kiedy NIE przerywać perseweracja — kwestia etyczna i terapeutyczna. Scenariusze z klasy — analiza przypadków.

MODUŁ 4 — Jak budować komunikat — struktura, długość, tempo (2 godz.)

Zasada KISS w komunikacji z ASD: Keep It Short and Specific — ile słów to za dużo? Czas przetwarzania — dlaczego warto czekać 10–15 sekund przed ponowieniem polecenia. Kolejność logiczna: „Najpierw zjedz, potem wyjdziesz" a „Możesz wyjść, jak zjesz" — dlaczego to robi różnicę. Jednoznaczne vs. wieloznaczne czasowniki — „usiądź" zamiast „zajmij miejsce". Imię na początku komunikatu — dlaczego i jak to działa. Mówienie do vs. mówienie z — różnica w podejściu. Ćwiczenia praktyczne: budowanie i testowanie komunikatów na case studies.

MODUŁ 5 — Intonacja, ton głosu i mowa ciała w komunikacji z ASD (2 godz.)

Prozodyczny wymiar języka — rytm, akcent, intonacja a rozumienie sensu. Nadmierna ekspresja głosowa i gestyczna jako źródło przeciążenia sensorycznego. Ton monotonny jako strategia redukcji szumów — kiedy warto mówić spokojniej. Kontakt wzrokowy w ASD: dlaczego dziecko nie patrzy, a i tak słucha. Proksemika — znaczenie odległości fizycznej w komunikacji z ASD. Spójność kanałów: co kiedy mowa ciała przeczy słowom. Autoanaliza własnego stylu komunikacyjnego — ćwiczenia grupowe.

MODUŁ 6 — Polecenia, instrukcje i pytania — jak je formułować (2 godz.)

Polecenia: imperatyw bezpośredni vs. pytanie pozorne vs. sugestia — co dziecko z ASD naprawdę rozumie? Pytania otwarte vs. zamknięte: kiedy pytanie otwarte jest barierą, a kiedy wspiera komunikację. Pytania wyboru jako most komunikacyjny: „Chcesz zieloną czy niebieską?" zamiast „Co chcesz?". Instrukcje wieloetapowe — dekompozycja na kroki, wizualizacja sekwencji. Negacje w poleceniach: „Nie bij" vs. „Ręce przy sobie" — dlaczego negacja jest trudna. Testowanie rozumienia bez egzaminowania — strategie sprawdzające bez stresu.

MODUŁ 7 — Komunikacja alternatywna i wspomagająca (AAC) w środowisku szkolnym (2 godz.)

Przegląd systemów AAC: PECS, PCS, Makaton, aplikacje mobilne (Mówik, Grid 3, Snap Core First). Rozkłady dnia, plany lekcji i schematy „pierwsze–potem" jako narzędzia komunikacyjne. Karty emocji, karty wyboru, karty przerwy — projektowanie i wdrożenie w klasie. Wizualizacja poleceń i instrukcji: ilustracje, piktogramy, fotografie. Jak wprowadzać AAC bez etykietowania dziecka — kwestia godności i inkluzji. Współpraca z logopedą i terapeutą AAC — podział ról, spójność oddziaływań.

MODUŁ 8 — Trudne sytuacje komunikacyjne — kryzys, meltdown, przeciążenie (2 godz.)

Meltdown vs. tantrum — różnicowanie i implikacje dla komunikacji werbalnej. Komunikacja w stanie przeciążenia sensorycznego: zasada minimum werbalnego. Cisza jako komunikat — kiedy milczenie nauczyciela jest najlepszą odpowiedzią. Deeskalacja werbalna krok po kroku — ton, tempo, treść. Po kryzysie: jak rozmawiać z dzieckiem o tym, co się stało — jeśli w ogóle. Komunikacja z klasą podczas kryzysu ucznia z ASD — ochrona godności dziecka.

MODUŁ 9 — Komunikacja nauczyciel–rodzic–specjalista — spójność otoczenia (2 godz.)

Dlaczego spójność komunikatów dom–szkoła jest kluczowa dla dziecka z ASD. Przekazywanie informacji rodzicom: jak mówić o trudnościach bez oceniania i etykietowania. Budowanie „języka dziecka" — dokumentacja indywidualnych słów-kluczy, zwrotów rozumianych i tych unikanych. Współpraca z asystentem ucznia z niepełnosprawnością (AUN) — jednolity styl komunikacji. Kiedy informować, kiedy konsultować, kiedy interweniować — progi komunikacyjne w zespole. Dokumentacja komunikacyjna jako element IPET i PDW.

MODUŁ 10 — Warsztat praktyczny — analiza, refleksja, plan wdrożenia (2 godz.)

Analiza własnych opisów sytuacji komunikacyjnych z pracy (z zachowaniem anonimowości). Superwizja: co działało, co blokuje, co zmienić. Indywidualny plan doskonalenia komunikacji: konkretne cele na 30 i 90 dni. 

METODOLOGIA

Kurs prowadzony jest metodami aktywizującymi. Każdy moduł łączy krótki wykład koncepcyjny  z pracą warsztatową, analizą przypadków, ćwiczeniami. 

Po zakupie otrzymują Państwo link do kursu wysłany w wiadomości emial.